Pickleball là môn thể thao dùng vợt, pha trộn tennis, cầu lông và bóng bàn. Người chơi dùng vợt mặt cứng đánh một quả bóng nhựa có lỗ qua lưới, trên sân nhỏ bằng khoảng một phần ba sân tennis. Môn này ra đời năm 1965 tại Mỹ và mới bùng nổ ở Việt Nam vài năm gần đây. Dưới đây là toàn bộ hành trình đó: ai tạo ra nó, vì sao có cái tên lạ, và vì sao nó lan nhanh đến vậy.
I. Pickleball là gì?
Pickleball là môn chơi trên sân hình chữ nhật, có lưới căng ngang ở giữa. Luật đơn giản, sân nhỏ, bóng bay chậm. Người mới chỉ cần vài buổi là chơi được.
Một trận đánh đơn (1 đấu 1) hoặc đánh đôi (2 đấu 2). Đánh đôi phổ biến hơn vì đỡ tốn sức và vui hơn. Bóng nhựa có lỗ nên bay chậm, người lớn tuổi vẫn theo kịp.
Muốn nắm luật và cách đánh bóng, xem chi tiết trong bài luật chơi và kỹ thuật pickleball.
II. Nguồn gốc Pickleball ra đời như thế nào?
Mùa hè năm 1965, tại đảo Bainbridge gần Seattle (bang Washington, Mỹ), ba người tạo ra pickleball. Đó là Joel Pritchard, một nghị sĩ bang, Bill Bell, một doanh nhân, và sau đó có thêm Barney McCallum.
Câu chuyện bắt đầu tình cờ. Bọn trẻ trong nhà chán, không có gì chơi. Sân sau nhà Pritchard có sẵn một sân cầu lông, nhưng cả nhóm không đủ vợt cầu lông. Họ lấy tạm vợt bóng bàn và một quả bóng nhựa có lỗ.
Ban đầu lưới để cao như cầu lông. Sau vài lần chơi, họ hạ lưới xuống thấp vì bóng nảy tốt trên mặt sân. Luật chơi cũng dần thành hình từ những buổi đó.
III. Vì sao gọi là “Pickleball”?
Cái tên này gây tranh cãi đến tận bây giờ. Có hai cách giải thích.
Cách thứ nhất: gia đình Pritchard nuôi một chú chó tên Pickles. Chú chó hay chạy theo tha bóng, nên trò chơi được gọi theo tên nó.
Cách thứ hai: bà Joan Pritchard, vợ ông Joel, kể rằng tên này lấy từ “pickle boat” trong đua thuyền. “Pickle boat” là thuyền ghép từ những tay chèo còn sót lại của các đội khác. Pickleball cũng ghép từ ba môn, nên bà thấy cái tên hợp.
Một chi tiết ít người để ý: theo mốc thời gian, chú chó Pickles đến với gia đình sau khi trò chơi đã có tên. Vậy nhiều khả năng cái tên có trước, rồi chú chó mới được gọi theo.
IV. Dòng thời gian phát triển của Pickleball
| Năm | Cột mốc |
|---|---|
| 1965 | Ra đời tại đảo Bainbridge, Washington, Mỹ |
| 1967 | Sân pickleball cố định đầu tiên được xây |
| 1972 | Lập tổ chức đầu tiên để bảo vệ và phát triển môn chơi |
| 1976 | Giải đấu pickleball đầu tiên được ghi nhận, tại bang Washington |
| 1984 | Hiệp hội Pickleball Mỹ (USAPA) thành lập, ra bộ luật chính thức đầu tiên |
| 1990 | Pickleball có mặt ở cả 50 bang của Mỹ |
| 2018 | Liên đoàn Pickleball Thế giới (IFP) hình thành, môn này lan ra hơn 60 quốc gia. Cùng năm, pickleball vào Việt Nam |
| 2021–2023 | Pickleball là môn thể thao tăng trưởng nhanh nhất nước Mỹ nhiều năm liên tiếp |
| 2023 | Mỹ có khoảng 4,8 triệu người chơi thường xuyên. Tính cả người chơi thỉnh thoảng, con số lên gần 8,9 triệu (theo SFIA) |
| 2024 | Việt Nam ước tính hơn 10.000 người chơi. Giải Pickleball châu Á mở rộng diễn ra tại TP.HCM |
Ghi chú số liệu: hai con số 4,8 triệu và 8,9 triệu của Mỹ không mâu thuẫn. Con số nhỏ đếm người chơi thường xuyên (core), con số lớn đếm cả người chơi vài lần trong năm (casual). Nguồn: SFIA (Hiệp hội Công nghiệp Thể thao và Thể hình Mỹ). Số liệu Việt Nam là ước tính từ các nguồn trong nước, nên xem là tương đối.
V. Pickleball tại Việt Nam từ 2018 đến làn sóng hiện nay
Pickleball vào Việt Nam năm 2018, đầu tiên ở TP.HCM. Vài năm đầu môn này còn lạ. Sân ít, người chơi chủ yếu là cộng đồng nước ngoài và một số người từng chơi tennis.
Bước ngoặt đến quãng 2023 đến 2024. Pickleball lan nhanh ra Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang. Sân mọc lên ở công viên, trường học, khu đô thị. Nhiều sân tennis cũ được kẻ lại vạch thành sân pickleball. Đến năm 2024, cả nước ước tính hơn 10.000 người chơi, và giải Pickleball châu Á mở rộng tổ chức tại TP.HCM.
Là đơn vị cung cấp thiết bị thể thao tại Hà Nội, chúng tôi thấy rõ làn sóng này qua nhu cầu mua sắm. Từ giữa năm 2024, lượng khách hỏi mua trụ lưới, lưới và vợt pickleball tăng mạnh. Phần lớn là câu lạc bộ mới mở, chủ sân cho thuê và trường học. Tại Khởi Nguyên Sport, lượng đơn đặt mua trụ lưới đã tăng hơn 200% so với trước đây, có thời điểm đạt trên 50 đơn mỗi ngày. Đến nay, thương hiệu đã cung cấp thiết bị cho hơn 200 câu lạc bộ trên toàn quốc.
Vì sao lan nhanh? Sân nhỏ nên dễ tìm mặt bằng. Luật dễ nên người lớn tuổi cũng chơi được. Chi phí ban đầu thấp hơn tennis. Các lý do đầy đủ có trong bài vì sao pickleball phổ biến.
VI. Lịch sử ấy đã định hình sân và thiết bị chơi ra sao
Một điều nhiều người bỏ qua: hình dạng sân và thiết bị pickleball hôm nay đều là di sản từ buổi chiều năm 1965.
Nhóm sáng lập chơi trên sân cầu lông có sẵn. Vì thế sân pickleball tiêu chuẩn giữ đúng kích thước sân cầu lông đôi: dài 13,41m, rộng 6,10m. Chi tiết đo đạc nằm trong bài kích thước sân pickleball.
Họ hạ lưới xuống cho bóng nảy tốt. Vì thế lưới pickleball thấp hơn lưới tennis. Lưới cao 91,44cm ở hai đầu cột và võng xuống 86,36cm ở giữa. Đó là lý do bộ trụ lưới pickleball có thông số riêng, không dùng chung với tennis hay cầu lông.
Họ dùng vợt gỗ mặt cứng và bóng nhựa có lỗ. Hai thứ này thành đặc trưng của môn. Vợt pickleball ngày nay làm từ composite và carbon, nhưng vẫn giữ mặt cứng, không căng dây như vợt tennis.
Hiểu gốc lịch sử giúp người mới chọn đúng thiết bị ngay từ đầu, khỏi mua nhầm đồ của môn khác.
VII. Câu hỏi thường gặp
1. Pickleball ra đời năm nào và ai sáng lập?
Pickleball ra đời năm 1965 tại đảo Bainbridge, bang Washington, Mỹ. Ba người sáng lập là Joel Pritchard, Bill Bell và Barney McCallum.
2. Vì sao môn này tên là pickleball?
Có hai giả thuyết. Một là đặt theo tên chú chó Pickles của gia đình Pritchard. Hai là lấy từ “pickle boat” trong đua thuyền, ám chỉ trò chơi ghép từ nhiều môn. Đến nay chưa có kết luận chắc chắn.
3. Pickleball du nhập Việt Nam khi nào?
Pickleball vào Việt Nam năm 2018, khởi đầu ở TP.HCM. Từ 2023 đến 2024 môn này lan nhanh ra Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang. Năm 2024 cả nước ước tính hơn 10.000 người chơi.
4. Pickleball khác gì tennis, cầu lông và bóng bàn?
Sân pickleball nhỏ hơn sân tennis nhiều. Lưới thấp hơn lưới cầu lông. Vợt mặt cứng giống vợt bóng bàn phóng to. Bóng bằng nhựa có lỗ nên bay chậm và dễ kiểm soát.
5. Pickleball có phải môn tăng trưởng nhanh nhất không?
Ở Mỹ, đúng. Pickleball là môn tăng trưởng nhanh nhất nhiều năm liên tiếp từ 2021 đến 2023. Ở Việt Nam môn này đang tăng rất nhanh, nhưng chưa có thống kê chính thức đầy đủ.
Muốn thử pickleball? Bắt đầu với một bộ vợt và bóng cơ bản. Nếu bạn tự dựng sân tại nhà hoặc câu lạc bộ, cần thêm trụ và lưới đúng chuẩn. Xem đầy đủ dụng cụ pickleball chính hãng tại Thể Thao Khởi Nguyên.
